1. Ana Sayfa
  2. Kültür-Sanat
  3. Tiyatro Nasıl Ortaya Çıktı?İlk Tiyatro Oyuncuları

Tiyatro Nasıl Ortaya Çıktı?İlk Tiyatro Oyuncuları

Tiyatro Nasıl Ortaya Çıktı?
32

Kimileri yeni vizyona girecek olan sinema filmleri ile yakından ilgilenir; kimileri içinse sinema asla tiyatronun verdiği tadı verememektedir. Bir olay örgüsünün karakterlerin vücut dilleri ve canlı hareketleri ile anlatıldığı tiyatro sanatı, geçmişi oldukça eskiye dayanan bir kültür varlığıdır. Aslında kendisi başlı başına bir sanat olarak görülse de yapısında birçok farklı sanat dalını barındırır. Bu yüzden de icra edilmesi ne kadar zor olsa da izleyene besleyici bir keyif verir. Tiyatro sanatı ve ilk ortaya çıkışı 2500 yıl öncesine dayanmaktadır.

Tiyatro İlk Nasıl Ortaya Çıktı?

Antik Yunan tiyatronun doğuş yeri olarak kabul edilmektedir. MÖ. 5. ila 4. yüzyıllar arasında Yunanlılar kültür, sanat, düşünce ve estetik açısından en zengin dönemlerini yaşıyordu. Bu dönem Klasik Çağ olarak adlandırılmaktadır. Bu dönemde yazılan tiyatro eserleri çoğunlukla komedi ve tragedya türündedir. Özellikle de tragedyanın doğuşu Yunan Şarap Tanrısı Dionysos anısına söylenen dithirambos şarkılarına dayanmaktadır.

Şarkılar gitgide şiirsel bir nitelik kazanıp belirli kalıplar halinde yazılmaya başlanmıştır. Üstüne bir de zamanla şarkılara hipokrites adı verilen bir yanıtlayıcı karakter eklenerek ilk diyalog örnekleri oluşturulmuştur. Tragedya kelimesi teke anlamındaki tragos ve şarkı anlamındaki aoide kelimelerinden türeyerek konuşmalı şarkı anlamında kullanılmaya başlanmıştır. Çok tutulduktan sonra da artık mitolojik törenlerin ötesinde sanatsal bir boyut kazanmıştır.

Dionysos için düzenlenen törenlerden biri de bağbozumu törenleridir. Bu dönemlerde insanlar bereketi kutsamak için türlü eğlenceler ve halk geçitleri düzenlerlerdi. Bu geçit törenlerinin halk arasında taklit edilmeye başlanmasıyla komedyanın doğuşu gerçekleşmiş oldu. Kültür ve sanata verdiği önemle nam salmış olan Peisistratus Atina’da tragedya yarışları başlatarak sonrasında buna komedyayı da dahil etmiştir.

Tiyatro Nasıl Doğmuştur?

Antik Yunan’daki İlk Tiyatro Oyuncuları

Geçmişte imkanlar kısıtlı olduğu için tiyatro oyununun yazarı ile oyuncuların ortak olduğu görülmektedir. Hatta bir kişi birden fazla rol de üstlenmek zorunda kalmıştır. İlk komedya yazarı olarak Aristophanes ve ilk tragedya yazarları olarak da Euripides, Sophokles, Aiskhylos bulunmaktadır. Bu yazarların yazmış olduğu oyunlardan bazıları günümüze kadar ulaşmayı başarmıştır.

Peisistratus’un organize ettiği tragedya yarışlarının ilk kazananı Thespis, hem ilk tiyatro oyuncusu hem de ilk oyun yazarıdır. Koerillos Thespis’in izinden giderek bu yarışları on üç sefer kazanmıştır. Ayrıca 160’ın üzerinde oyun yazdığı bilgisi mevcuttur. Ancak oyunlarının hiçbiri günümüze ulaşamamıştır. Frinikos ise ilk kadın tiyatro karakteri ile ünlüdür. Bugüne kadar gelebilmiş en eski tiyatro oyunu Aiskilos’a ait olan ‘Tebai Önünde Yedi Komutan’’dır.

İlk İlkel Tiyatro Sanatı – Tiyatro Nasıl Ortaya Çıktı?

Her ne kadar modern tiyatronun doğuşu Antik Yunan’a dayansa da aslında ilkel insanların ilk temsilleri sergiledikleri bulunmuştur. MÖ. 40.000 – 10.000 yılları arasına denk gelen Üst Paleolitik Çağ’da Avrupa’daki ilkel insanlar ilk simgesel temsilleri başlatmıştır. Bu insanların mağara duvarlarına yaptıkları resimlerde vücutlarına hayvan postları geçirerek doğa olaylarını taklit ettikleri görülmüştür. Ayrıca bu çizimler tarihteki ilk kostüm ve maske kullanımı ile ilk tiyatro sanatı örneği niteliğindedir.

Milattan Önce Tiyatro

Maske, tiyatrolarda uzunca bir süre anonimlik sağlamak için tercih edilmiştir. Ayrıca kişinin olduğundan daha farklı bir kimliğe bürünmesinin de en kolay yollarından biridir. Ayrıca ilkel insanların çizimlerinde tanrıları temsil eden taklitler de mevcuttur. Bunun yanı sıra, başarılı bir şekilde avlanmak ya da yağmur yağmasını sağlamak için ilk temsili dansları düzenlemişlerdir. Bu dansların teması genellikle ölme ve yeniden dirilme üzerine kuruludur. Tüm bunlar ilk kurallı oyun örneği olarak değerlendirilebilir.

Modern Tiyatronun Doğuşu

Bugünkü bilinen şekliyle tiyatronun kökeni Antik Yunanlılara dayanmaktadır. Çünkü o çağlarda yazılan ve oynanan oyunlar gerek gündelik dil kullanmaları gerekse de kamuya açık olmaları ile bugünkü oyunlara benzerler. Hatta Eski Yunan tiyatrosunun 10 – 20 bin kişi arasında kapasiteye sahip olduğu bilinmektedir. Ayrıca Yunanlıların zaten hasat mevsiminde eğlenmeye olan düşkünlüğü, halkın özgür düşünme biçimi ve cinselliğin hoyratça yaşanması tiyatro oyunlarını da etkilemiştir.

MÖ. 1. yüzyıl ortalarında tragedya artık bütünüyle gerilerken komedya yükselmiştir. Sonrasında oyunlara mitoloji de dahil olmuştur. Aristo’nun Poetika eserinden esinlenen tiyatro yazarları zaman, mekan ve eylem üçgenine dayalı oyunlar üretmeye başlamışlardır. Tiyatronun Roma’ya sıçramasıyla bütün Avrupa’ya yayılması da hız kazanmıştır.

Modern Tiyatronun Doğuşu

Ortaçağ’da tiyatro sanatı bir hokkabazlık gösterisi olarak görülmeye başlanmıştır. Grup halinde ya da tek kişilik gösteriler hem halkı hem de aristokratları eğlendirmek için düzenlenmiştir. 13. yüzyılın sonlarında ise tiyatro dinin etkisinden uzaklaşarak ilk olarak ev adı verilen tahta platformlar üzerinde icra edilmeye başlanmıştır. Ortaçağ’da din adamlarının yaydığı bildirileri yüzünden yeni eserler üretilememiş olsa da ilk tiyatro sahnesi ortaya çıkmıştır.Böylece modern tiyatronun adımları atılmış oldu.


Yorum Yap

Yazar Hakkında

Başkent Üniversitesi İlk ve Acil Yardım bölümü mezunuyum.Boş zamanlarımda araştırma yapmak ve bunu paylaşmak en önemli hobimdir. "Gerçek bilgi,insanın ne kadar cahil olduğunu bilmesidir."

Yorum Yap