e
sv

Koronavirüs Nedir?Çeşitleri Nelerdir?

Latince taç anlamına gelen koronavirüsü,coronaviridae familyasına ait pozitif sarmallı tek RNA zincirine sahip bir virüstür.
Koronavirus
avatar

Irfan

  • e 0

    Mutlu

  • e 0

    Eğlenmiş

  • e 0

    Şaşırmış

  • e 0

    Kızgın

  • e 0

    Üzgün

Latince taç (yüzeylerindeki çubuksu uzantıları taca benzediği için bu şekilde adlandırılmış) anlamına gelen koronavirüsü,coronaviridae familyasına ait pozitif sarmallı tek RNA zincirine sahip bir virüstür.Bilinen koronavirüslerin genom boyutu 26.4 ila 31.7 kilobaz arasında değişmektedir.(Covid-19 hariç).Bu değerler normal bir RNA virüsü için fazladır.

koronavirus-şekil

Tarihsel Gelişimi

İnsanlarda enfeksiyona neden olan koronavirüsünün iki türü olan 229E ve OC43 1960larda bulunmuştur.Daha sonra 2003’te Çin’de yaklaşık 800 kişinin ölümüne yol açan Pandemik Ağır Akut Solunum Yetmezliği Sendromu (SARS),2004 ve 2005’de yaygın solunum yolu enfeksiyonuna neden olan NL63 ve HKU1,Haziran 2012’de de Suudi Arabistan’ın Cidde kentinde MERS-CoV (Türkçe telafuzuyla Ortadoğu Solunum Sendromu) tespit edilmiştir.

Bunlar şuana kadar insanda tespit edilen koronavirüs çeşitleriydi.2019 Aralık itibariyle yeni bir çeşit daha bulundu.Bu ilk olarak 2019-NCoV ya da ismini çıktığı kentten alan Wuhan Virüsü olarak adlandırılmış daha sonra da ismi Covid-19 olan yeni tip koronavirüs çeşididir.

Sınıflandırma

Uluslararası Virüs Taksonomisi Komitesi (ICTV), Coronaviridae familyasında dört cinsi tanımlamıştır.Bunlar: Alfacoronavirus, Betacoronavirus, Gammacoronavirus ve Deltacoronavirus’tür.

Alfacoronavirüs 120-160 nm çapında ve yaklaşık 65 nm’lik bir çekirdek kabuğuna sahiptir.Hem insan hem de hayvansal türleri içerir.İnsan (229E ve NL63),kedi,köpek,yarasa(HKU1-2),domuz türleri vardır.

Betacoronavirüsler insanda tehlikeli olan SARS,MERS ve 2019’da ortaya çıkan Covid-19 kaynağıdır.Ayrıca OC43 ve HKU1’de bu cinse aittir.

Gammacoronavirus ve Deltacoronavirus cinslerin kuşlar yoluyla yayıldığı düşünülmektedir. Deltacoronavirus cinsinin ilk üç türü 2009’da keşfedildi ve keşfedilmeye de devam ediyor.

SARS,MERS ve Covid-19

SARS-CoV: Akut ve şiddetli solunum sendromu (SARS) Kasım 2002’de Çin’de başlayan, 37 ülkede 8.000’den fazla insanı etkileyen ve 800’e yakın ölüme neden olan betacoronavirus çeşididir.SARS-CoV’un ölüm oranının yaklaşık% 10 olduğu tahmin edilmektedir.SARS koronavirüsünün yarasalardan kaynaklandığına daha sonra da misk kedisi gibi diğer küçük memeli türlerine ve insanlara bulaştığına inanılmaktadır.

MERS-CoV: Ortadoğu solunum sendromuna (MERS) neden olan koronavirüs ilk olarak 2012 yılında Suudi Arabistan’da tespit edildi. Ekim 2019’da 800’den fazla ölümle birlikte farklı ülkelerde 2.400’den fazla enfeksiyon vakası bildirildi. Teşhisi ile birlikte ölüm oranı % 35’tir.

Covid-19: 31 Aralık 2019’un sonunda,Çin’in Wuhan şehrinde Huanan Deniz Ürünleri Toptan Satış Pazarı’nda yasadışı vahşi hayvanlarda ortaya çıktığı düşünülen ve hızlı bir şekilde yayılan virüstür.Virüs bulaştığı organizmanın protein yapısını kullanarak replikasyon yani kopyalanma işlemi yapar ve 14 günü aşan kuluçka dönemiyle kişiyi etkisi altına alır.Virüs Çin dışında dünyanın birçok ülkesine yayılmıştır.Ancak virüsün cinsi yeni olduğu için henüz detaylı bilgiler bulunmamaktadır.

Daha detayli bilgi için burayı tıklayın.

 

korona-harita

Welcome Trust direktörü Mike Turner bu konu hakkında şu görüşü paylaşmıştır: “Bu virüsler 50 yıl öncesine göre dünya çapında çok hızlı yayılıyor.” Bu görüşündeki haklılığı CDC’nin paylaştığı ve güncelliğini koruduğu haritada görmek mümkündür.

Nedenleri

Koronavirüsler insanlar arasında sarılma,öpüşme,solunum yolu ile sınırlı bir şekilde bulaşmaktadır.Bugüne kadar bu virüslerin neyden kaynakladığı ile ilgili yeterince bilgi bulunmamaktadır.Ancak yarasa gibi bazı hayvanlardan kaynaklandığı düşünülmektedir.

Covid-19 adlı yeni tip koronavirüsün hayvansal kökenli olduğu öngörülmektedir.İlk vakaların Çin’in Wuhan şehrindeki canlı bir hayvan pazarında görülmesi bunu her ne kadar doğrular nitelikte olsa da henüz kesinlik kazanmış değildir.

MERS’e gelince, develerin bu tür koronavirüs için önemli bir kaynak olması Dünya Sağlık Örgütü tarafından hastalık hakkında açıklamasında belirtildiği üzere muhtemeldir. Bununla birlikte, develerin virüsün iletimindeki spesifik rolü ve ayrıca kesin bulaşma yolu veya bulaşma yolları bilinmemektedir.

Köken olarak, MERS-CoV koronavirüsü hayvanlardan insanlara bulaşan zoonotik bir virüstür. Birkaç genomunun analizinden görülebileceği gibi, virüsün yarasalardan kaynaklandığına ve uzak geçmişte bir noktada develere bulaştığına inanılmaktadır.

Belirtileri

Belirtileri influenza ile aynıdır.Bu da tanısında zorluk yaşatmaktadır.

  1. Salgı ve burun akıntısı,
  2. Öksürük,
  3. Yorgunluk,
  4. Boğaz ağrısı ve baş ağrısı,
  5. Yüksek ateş,
  6. Titreme ve halsizlik,
  7. Nefes darlığı,
  8. Soğuk algınlığı,
  9. Kas ağrıları

Bu tip enfeksiyonların klinik spektrumunda semptomların yokluğundan hafif veya akut solunum semptomlarına kadar değişkenlikler olabilir.Bu tipoloji genellikle öksürük, ateş ve nefes alma zorluklarını içerir. Zatürre olması yaygındır ve MERS durumunda, gastrointestinal semptomlar-özellikle ishal- de görülebilir.

İnfluenza virüsünde olduğu gibi en şiddetli semptomlar (ve en yüksek mortalite) hem yaşlılarda hem de immünosüpresyonu yani immün sistemi antijene dayanıksız olanlarda,diyabet, bazı kanser türleri veya kronik akciğer hastalığı bulunanlarda görülür.

Covid-19 Belirti-Bulgular

Enfekte olan 55 bin 924 kişi üzerinde yapılan araştırmaya göre en çok görülen belirti-bulgular ve görülme sıklığı

  1. %87.7 —Yüksek Ateş
  2. %67.7 —Kuru Öksürük
  3. %38.1 —Halsizlik
  4. %33.4 —Balgamlı öksürük
  5. %18.6 —Nefes darlığı
  6. %14.8 —Kas veya eklem ağrısı
  7. %13.9 —Boğaz ağrısı
  8. %13.6 —Baş ağrısı
  9. %11.4 —Titreme
  10. %5 —Bulantı/kusma
  11. %4.8 — Burun Tıkanıklığı
  12. %3.7 — İshal

Daha fazla detay için burayı tıklayın.

Tanı

Koronavirüsü vakalarında genellikle semptomları olan ve virüse yatkın olanlar için bir öndeğerlendirme yapılır. Bir hastanın maruz kaldığı rahatsızlığın basit bir soğuk algınlığından mı yoksa bir koronavirüsten mi geldiğini belirlemek için doktor burun ve boğaz kültürü(Trakeal aspirat, bronkoalveolar lavaj, balgam kültürü) hatta kan testi yapabilir.Hastadan alınan bu klinik örneklerle PCR Testi yapılır ve kesin tanı konur.(Hasta kişilerden alınan klinik örneklerde virüse ait nükleik asitleri tespit eden ve COVID-19’un tanısını kesinleştiren testlerdir.

Koronavirüs vakalarında, genellikle pnömoni semptomlarının yanı sıra diğer kan pıhtılaşma testleri, biyokimyasal analiz ,tam kan sayımını yapılabilir ve göğüs tomografisi çekilebilir.

Önlemler

Günümüzde koronavirüs enfeksiyonu ile savaşmak için aşı veya spesifik bir tedavi mevcut değildir.Ancak alınacak bazı önlemler ile virüsün yayılması engellenebilmektedir.

Koronavirüsünün asıl olarak yarasa,deve gibi bazı hayvanlardan kaynaklandığı düşünülmektedir.Bazı ülkelerde menülerde yer alan hayvansal yemeklerin denetlenmesi ve hastalık yapabilecek etkenin ortadan kaldırılması gereklidir.Özellikle Çin’de menülerde yer alan yarasa çorbası 2019’un aralık ayında ortaya çıkan Covid-19 virüsü sonrası gündemde yer almıştır.

Temel hijyeni korumak bu virüsün bulaşma riskinin fazla olduğu yerlerde, özellikle de vakaların kaydedildiği alanlarda yayılmasını önlemenin en etkili yoludur. Elleri sık sık yıkamak ve enfekte olmuş insanlarla temastan kaçınmak; özellikle gözleri, burnu ve ağzı korumak gereklidir. Potansiyel olarak enfekte olabilecek kişilerin maske takmaları ve öksürürken,hapşırırken burunları-ağızlarını örtmek için mendil kullanmaları önerilir.Uygun koşullarda izolasyonu sağlanmalıdır.

Elleri Yıkamahttps://covid19bilgi.saglik.gov.tr/tr/afis

Sağlık çalışanları bu tür vakalarda gerekli tüm güvenlik önlemlerini almalıdır.FFP3 veya N95 maske,koruyucu önlük,eldiven ve koruyucu gözlük kullanmalıdır.

Sonuç

Koronavirüsü İlk olarak yarasalarda görüldüğü düşünülen hemen hemen herkesin özellikle çocuklukta karşılaştığı bir virüs türüdür.Özellikle sonbahar ve kış aylarında sıkça görülür.Ancak SARS,MERS ve 2019’da ortaya çıkan Covid-19 ölümcül olabilecek düzeydedir.

Koronavirüsünün henüz bir aşı veya spesifik tedavisi yoktur.Ancak alınacak kişisel önlemler ile bulaşması engellenebilir.


Sıradaki içerik:

Koronavirüs Nedir?Çeşitleri Nelerdir?