e
sv

Fotosentez Nedir?Fotosentez İşlemi Aşamaları

Bitkilerin güneş ışığını kullanarak inorganik maddeleri organik maddeye dönüştürme işlemine fotosentez ya da ışılbilimi adı verilir.
Fotosentez
avatar

Irfan

  • e 0

    Mutlu

  • e 0

    Eğlenmiş

  • e 0

    Şaşırmış

  • e 0

    Kızgın

  • e 0

    Üzgün

Fotosentez en basit anlamı ile bitkilerin nefes alıp vermesi olayıdır. Bitkiler bu işlem esnasında karbondioksit emerek oksijen üretirler. Bitkiler de diğer tüm canlılar gibi organik maddeler ile beslenirler. Beslenmek için ihtiyaçları olan bu organik maddeleri üretebilmek adına gerçekleştirdikleri işleme fotosentez adı verilmektedir.

Fotosentez işlemi, bitkileri diğer canlılardan ayırmakta olan en önemli farklılıktır. Fotosentez süreci, bitkilerin yapraklarında yer almakta olan klorofil adı verilen yeşil pigmentler vasıtası ile gerçekleştirilmektedir. Klorofiller, bitkilerin güneş enerjisinin emilmesi sürecinde çok önemli bir rolü üstlenmektedirler. Fotosentez sürecinin başlaması için muhakkak güneş ışığından sağlanacak enerjiye ihtiyaç duyulur ve klorofiller de bu işlemi gerçekleştirerek fotosentez sürecini başlatırlar.

Bitki hücrelerini insan ve hayvan hücrelerinden ayıran en önemli özellik ise bitki hücrelerinin güneş enerjisini doğrudan kullanabilecek bir yapıda olmalarıdır. Bitkiler, bu hücreler vasıtası ile güneş enerjisini besin enerjisine çevirerek kendi bünyelerinde depolarlar. Fotosentez olayının gerçekleşebilmesi için ışık ve ısı enerjisinin olması şarttır. Bu sebepten ötürü bitkiler güneş enerjisi olmadan yaşamlarını sürdüremezler. Bitkiler güneş enerjilerini kimyasal enerjiye dönüştürdükten sonra nişasta olarak depolarlar. Nişasta, bitkiler için çok büyük bir enerji kaynağı olmaktadır ve bitkiler bu enerjiyi büyümek ve gelişmek için kullanırlar.

Fotosentez işlemini kısaca formüle etmek gerekirse şu şekilde gerçekleşir:

Güneş enerjisi + karbondioksit + su = Glikoz (şeker)

Fotosentez işlemi bitkiler için önemli olduğu kadar, dünya üzerinde yaşamakta olan bütün canlılar için de o denli önemli bir olaydır. Bitkilerin fotosentez işlemini gerçekleştirmek amacı ile solumuş oldukları karbondioksit, insanlar ve hayvanların ihtiyaç duyduğu havayı temizlerler. Yani bitkiler olmazsa ne insanlar ne de hayvanlar hayatta kalabilirler.

Fotosentezin Önemi

Fotosentez süreci, güneş ışığı enerjisini kimyasal bağ enerjisine dönüştürerek ilk basamakta organik madde üretimini gerçekleştiren bir mekanizmadır. Bitkiler, besin zincirinin ilk halkasını teşkil etmektedirler. Bu nedenle diğer tüm canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için gerekli olan enerji fotosentez işlemi sırasında üretimi sağlanır.

Fotosentez olayı atmosferimizin O2 ile CO2 dengesini korumaktadır. Araştırmalar sonucu elde edilmiş olan bulgular, yeryüzündeki her yeşil bitkinin organik maddeler üreten bir fabrika gibi işledikleri ve bu süreç esnasında da güneş ışığından sağlanmakta olan enerjiyi de kloroplast denilen aygıtlarla kullandıkları saptanmıştır.Güneşten yeryüzüne ulaşmış olan güneş ışınlarının, sadece yarısı kadar bir miktar fotosentez işlemi sürecinde kullanılmaktadır.

Fotosentezde en önemli olgu güneş ışınlarından sağlanan enerjinin yakalanarak onun kimyasal bağ enerjisine dönüştürebilme yeteneğidir. Bu önemli görevi bitkilerin kloroplastlarında veya kromatoforlarında bulunmakta olan pigmentler yerine getirmektedirler. Bu pigmentlerin bazılarının isimleri şunlardır; klorofiller, karotenoidler ve fikobilinler.

Fotosentezin Aşamaları
mapichai/Shutterstock.com 

Fotosentez İşleminin Aşamaları

Fotosentez süreçleri üzerinde çeşitli araştırmalar gerçekleştiren bilim insanları, bu işlemi uzun bir kimyasal reaksiyonlar zinciri olarak tarif etmektedirler. Fakat bu işlemlerin olağanüstü bir hızda gerçekleşmesi sebebi ile bazı aşamalarda neler gerçekleşmekte olduğu hala bilim insanları tarafından aydınlatılamamıştır.

Bilim insanları tarafından fotosentez sürecinin henüz anlaşılmış olan süreçleri iki basamağa ayrılmıştır. Bu süreçler aydınlık evre ve karanlık evre olarak adlandırılmıştır. Aydınlık evre, yalnızca güneş ışığı olduğu takdirde gerçekleşmektedir. Bu evrede fotosentez yapan pigmentler güneş ışığını emerek, sudaki hidrojeni de kullanıp bunu kimyasal enerjiye dönüştürürler. Hidrojen kullanımı için ayrıştırılan su moleküllerinden oksijen serbest kalır ve bu oksijen de bitkiler tarafından havaya bırakılır. Fotosentez sürecinde ışığa ihtiyaç duyulmayan karanlık evrede ise, aydınlık evrede elde edilmiş olan kimyasal enerji kullanılarak şekere dönüştürülmektedir.

Fotosentezde Fosfatın Önemi

Fotosentez işlemi esnasında ATP’de fosfat kullanılır. Fosfat yapay gübre ve bazı ilaçların yapımında da kullanılan bir elementtir. Oksijene karşı olan afinitesinin aşırı yüksek olması sebebi ile litofil bir elementtir. Canlı organizmaların yapılarının önemli bir elementi olması dolayısı ile de biyolojik açıdan da büyük öneme sahiptir.

Fosfat elementi, doğada asla serbest vaziyette bulunmamaktadır ve yalnızca fosforik asidin tuzu ve esterleri halinde bulunabilmektedir. Fosfat, çok hızlı bir biçimde alev alan ve karanlık ortamlarda parlayan bir özelliğe sahiptir. Beyaz fosfor olarak bilinen çeşidi aynı zamanda çok şiddetli bir zehirdir. Beyaz fosfor, balmumu gibi yumuşak bir yapıya sahiptir ve aşırı derecede bir hızla alev alması nedeninden dolayı yalnızca su içerisinde saklanabilmektedir. Kırmızı fosfor ise, beyaz fosforun ısıtılması sonucunda elde edilen bir elementtir.

Canlı organizmaların işleme süreçlerinde çok önemli rol oynamakta olan fosfor elementi, özellikler kemiklerde, sinir dokularında ve beyinde bulunan ve ihtiyaç duyulan bir maddedir. Fosfor elementinin eczacılık, tıp, metalürji ve nükleer fizik alanlarında kullanılmaya başlanması daha geç dönemlerde gerçekleşmiştir. Fosfor elementi günümüzde floresan lambalar içerisinde de kullanılmaktadır. Fosfor eksikliklerinde çocuklarda büyüme geriliği, şayet D vitamini eksikliği ile de kombine olur ise raşitizm, yetişkin bünyelerde ise kemik yumuşaması anlamına gelen osteomalazi adı verilen rahatsızlık da görülmektedir. Fosfor eksikliğinin altında yatan neden ise çeşitli böbrek rahatsızlıkları olabilmektedir.


Sıradaki içerik:

Fotosentez Nedir?Fotosentez İşlemi Aşamaları