e
sv

Dokunarak Okuma,Braille Nedir?

Braille,görme engelli kişilerin kullandığı dokunsal bir okuma ve yazma sistemidir.Baskı alfabesinin harflerini temsil etmek için yükseltilmiş noktalar kullanır.
Braille
avatar

Irfan

  • e 0

    Mutlu

  • e 0

    Eğlenmiş

  • e 0

    Şaşırmış

  • e 0

    Kızgın

  • e 0

    Üzgün

Görme engelliler için büyük önem taşıyan Braille nedir?Ne için kullanılır?Detaylar yazımızda..

Braille ,görme engelli kişilerin kullandığı dokunsal bir okuma ve yazma sistemidir.Körler alfabesi olarak da bilinir.Baskı alfabesinin harflerini temsil etmek için yükseltilmiş noktalar kullanır.Ayrıca noktalama işaretlerini, matematik ve bilimsel karakterleri, müziği, bilgisayar gösterimini ve yabancı dilleri temsil eden semboller içerir.

Braille Nasıl İcat Edildi?

19.yüzyılda Fransa’da Louis Braille adlı bir genç görme engellilerin okuyup yazmasına olanak verecek bir yöntem bulmaya çalışıyordu.Daha 3 yaşındayken geçirdiği bir kaza sonucu gözlerini yitirmişti.Babasının aletleriyle oynarken,bunlardan biri onu kör etmişti.

Zeki çocuk olan Louis 10 yaşında Paris’teki Ulusal Görme Engelli Çocuklar Enstitüsü’nün bursunu kazandı.Okulda yüzbaşı Barbier’in noktalarından yararlanarak geliştirdiği bir yazı sistemi olduğunu duydu.’Gece Yazısı’ denen bu sistem sayesinde ,askerler mesajları karanlıkta da okuyabiliyordu.Bu mesajlar bir kağıt üzerindeki kabartma noktalardan oluşuyordu.Noktaları yapmak kolaydı ve kabartılar hemen hissediliyordu.

Louis gözleri görmeyenler için benzer bir alfabe geliştirmeye karar verdi.Bu alfabenin kabulü uzun sürdü.Nitekim 1821 yılında Braille alfabesini kabul ettirdi.

Braille Nedir?Neye Benziyor?

Braille sembolleri,hücreler olarak bilinen alan birimleri içinde oluşturulmaktadır. Dolu bir braille hücresi, üç noktadan oluşan iki paralel dikey sütunda (bir zardaki 6 sayısı gibi) düzenlenmiş altı yükseltilmiş noktadan oluşur. Nokta konumları, bir ila altı arasında sayılarla tanımlanır. Bu altı noktadan bir veya daha fazlası kullanılarak 63 kombinasyonu mümkündür. Hücreler alfabenin bir harfini, rakamı, noktalamayı, bir kelimenin bir kısmını ve hatta bir kelimenin tamamını temsil etmek için kullanılabilir.

Bunları Biliyor Musunuz?

  1. İstanbul Boğaziçi Üniversitesi’nin kütüphanesinde kabartma tekniği ile yazılmış 5 binden fazla kitap bulunmaktadır.
  2. 2019 yılından itibaren Louis Braille’nin doğum günü olan 4 Ocak Dünya Braille Günü olarak kutlanmaktadır.

Braille Nasıl Yazılır?

Her kelimenin her harfi braille olarak ifade edildiğinde, Grade 1 olarak adlandırılır. Çok az sayıda kitap veya başka bir okuma materyali, Sınıf 1 ile yazılmıştır. Bununla birlikte, birçok yeni görme engelli yetişkin, bunu kişisel veya mutfak eşyalarını etiketlemek için yararlı bulmaktadır.

Braille Nedir

Çoğu kitap ve yayını çoğaltmak için kullanılan sistem Grade 2 olarak bilinir. Bu sistemde hücreler, kelimeler oluşturmak için tek tek veya başkaları ile kombinasyon halinde kullanılır. Örneğin, Grade 1 Braille’de, onu sevdiğinizi ifade eden on iki hücre boşluğu bulunur.

Grade 2’de kullanılan 189 farklı harf ve 76 kısa form kelimesi vardır. Bu kitapların çoğaltılması için gerekli kağıdın hacmini azaltmak ve okuma sürecini kolaylaştırmak için kullanılır.

Grade 1’in birinci dereceyle ilgisi yoktur. Çocukların çoğu anaokulundan İkinci Sınıf Braille öğrenir.

Braille Yazılışı

Braille çeşitli şekillerde yazılabilir.Bir çivi kullanarak,kalemle ya da benzeri bir aletle kartonu delerek çeşitli metinler oluşturmak mümkündür. Ama bu alfabe ile yazı yazmanın ve hazırlanan metinlerin başka kimseler tarafından kolay şekilde anlaşılabilmesinin en mantıklı yolu, ‘Braille Alfabesi Tableti’ gibi isimlerle bilinen ve plastikten ya da metalden yapılan aleti kullanmak olacaktır.

Bu tableti bir şablona benzetmek mümkündür. Tablet, birbirlerine menteşe ile tutturulmuş olan iki plakadan meydana gelmektedir. Bu iki plaka birbirlerine tutturulmadan önce aralarına kabartma yazı kartonu yerleştirilir. Ucu sivri, çiviye benzeyen kalemle karton delinir ve kabartma alfabede yer alan karakterler (harfler, rakamlar, noktalama işaretleri) kartona işlenmiş olur. Kullanılan kâğıt kalın ve bastırıldığında noktaların hissedilmesini sağlayan bir materyaldir.

Braille Alfabesi ile yazı yazmanın daha kolay ve hızlı bir yolu ise bu alfabedeki altı noktaya karşılık gelmek üzere altı tuşu bulunan özel kabartma yazı daktilosunu kullanmaktır. 1892’de Illinois Körler Okulu’nun yöneticisi Frank H. Hall tarafından geliştirilen daktilo, görme engelliler için daha kolay şekilde metin hazırlama imkânı sunmaktadır.

Bilgisayar endüstrisindeki teknolojik gelişmeler Braille kullanıcıları için birçok imkan sağladı ve genişletmeye devam etti. Yazılım programları ve taşınabilir elektronik not defterleri, kullanıcıların yazılarını kaydetmelerini ve düzenlemelerini sağladı.

Fransa’da on dokuzuncu yüzyılın sonundaki Louis tarafından geliştirilmesinden bu yana,bu alfabe yalnızca etkili bir iletişim aracı değil, aynı zamanda görme engelli veya önemli görme kaybı olan insanlar için okuryazarlığı sağlamak ve geliştirmek için kanıtlanmış bir yol haline gelmiştir.

Braille Numaraları

Braille Numaraları

Braille’nin Avantajları

  • Görme engelliler düşünüldüğünde öğrenmeye erişimin tek yoludur.
  • Görme engelli bireylerde sinaptik uyarıları arttırır.
  • Tüm eğitim alanlarında entegrasyon sağlar.Okul,iş gibi…
  • İnsanların farkındalık duygusunu geliştirir.
  • Görme engelli kişilerin benlik saygısını artırır.
  • Görme engelli bireylerde özerklik duygusu geliştirir.
  • Dokunsal iletişimi arttırır.
  • Kendini ifade etme ve başkaları ile iletişimi destekler.

Braille’nin Dezavantajları

  • Özellikle ileriki yaşlarda öğrenmeye başlayanlar için zor ve karmaşık bir sistemdir.
  • Braille metinleri fazla yer kaplar.
  • Sistemde belirli simgeler ve yazılış biçimleri yoktur.Örneğin;alt çizgi,kenar boşluğu, kalın yazı tipi, tablolar vs.Bu da belirli konuları öğrenmeyi zorlaştırır.
  • Braille alfebesi okuma hızını yavaşlatır.Bu da doğal olarak anlamayı yavaşlatır.Örneğin, normal bir okuyucu dakikada 300 veya 350 kelimeye kolayca ulaşabilir.Ancak iyi bir braille okuyucusunun ortalama hızı birkaç istisna dışında, dakikada 150-200 kelime civarındadır.

Günlük Hayatta Braille’nin Kullanım Alanları

Günlük Hayatta Braille'nin Kullanım AlanlarıBraille alfabesi ilk duyulduğunda nedir sorusunu akla getirse de günlük yaşamımızda giderek daha fazla görülmeye başladı.2008 yılında uygulanan Engelli Hakları Sözleşmesi ile 150’den fazla ülke Braille alfabesinin günlük hayatta kullanımına dair çeşitli çalışmalar yapmaktadır.Bununla birlikte kamusal alanlar tüm engelliler için araçlar ve yardımlar sunmaya devam ediyor.Örneğin asansörler, uçaklar, restoranlar, banknotlar,ilaçlar vb. birçok yerde ve nesnede braille alfabesinin olduğu kabartmaları görebilirsiniz.

Kaynakça:


Sıradaki içerik:

Dokunarak Okuma,Braille Nedir?