1. Ana Sayfa
  2. Sağlık
  3. Covid-19 Nedir?Belirtileri Nelerdir?

Covid-19 Nedir?Belirtileri Nelerdir?

Covid-19_1
21

2019 yılı sonu başlayan ve tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19 nedir?Belirtileri nelerdir?Kimler risk altında?

Covid-19 Nedir?

Dünya’yı eve hapseden Yeni Tip Koronavirüs Hastalığının (Covid-19) görülmeye başlandığı ilk yer Çin’ in Wuhan kentidir. Aralık ayının sonlarına doğru solunum yolu belirtileri (ani ateş, kuru öksürük ve nefes darlığı) gelişmeye başlayan bir grup insanda hastanelerde yapılan araştırmalarla birlikte 13 Ocak 2020 tarihinde Covid-19 resmen tanındı.

Coronavirus2

Salgının başlarında, Wuhan bölgesinde bulunan deniz mamulleri ve hayvan pazarında bulunan bireylerde keşfedilmişti. Sonra insandan insana bulaşmak kaydıyla Wuhan ve sonrasında Hubei Eyaleti’ nde bulunan tüm şehirlere sonrasında Çin’ in tamamına ve tahmin edileceği üzere diğer ülkelere de yayılım göstermiştir.

Koronavirüs ailesi, hayvanları ve insanları hasta edebilecek oldukça önemli derecede bir virüs ailesidir. İnsanlara bakılırsa birkaç koronavirüs türünün soğuk algınlığından başlayarak Orta Doğu Solunum Sendromu (MERS) ve Şiddetli Akut Solunum Sendromu (SARS) gibi çok daha yüksek etkiye sahip hastalıklara kadar solunum yolu enfeksiyonlarına sebep olabiliyor. Yeni çıkan Koronavirüs hastalığına ise SARS – CoV-2 virüsünün sebep olduğu söylenmektedir.

Covid-19 Belirtileri Nelerdir?

Belirti göstermemek gibi bir durumun da söz konusu olduğu biliniyor ancak belirti gösteren bireyler ve göstermeyen bireylerin oranının ne olduğu bilinemiyor. Hasta olmayan bireyler şüphe olmadığından dolayı vücutlarında virüs olsa bile anlamıyor ve hastaneye başvurmuyor. Hastalık şüphesiyle hastanelere başvuran bireylerde en sık rastlanılan belirtiler şunlardır:

  1. Ateş
  2. Öksürük
  3. Nefes Darlığı

Hastalığın şiddetlenmesiyle birlikte bu belirtilere ek olarak şiddetli zatürre, ağır solunum yetmezliği, böbrek yetmezliği ve ölüm meydana gelebilir.

Nasıl Bulaşır?

Hasta olan kişilerin öksürme, aksırma veya hapşırma ile ortama saçtıkları damlacıkların ortamda bulunan diğer kişiler tarafından solunması ile birlikte bulaşma gerçekleşir. Bunun yanı sıra hasta olan kişilerin ellerine öksürme,aksırmasından sonra bir yerlere dokunması, ve daha sonra başka bir bireyin aynı yere dokunduktan sonra ellerini yıkamadan ağzına, gözüne, burnuna veya ağzına götürmesi sonucu da bulaşma gerçekleşir. Eğer elleriniz temiz değilse ağzınıza,burnunuza ve hatta gözünüze bile dokunmamalısınız. Çünkü Covid-19 virüsünün gözden dahi bulaşabildiği söyleniyor.

Risk Oranı Bireylerde Nasıl Değişiyor?

Covid-19 enfeksiyonu ile alakalı şu ana dek öğrenilen bilgiler, bazı bireylerin daha çok hastalanma ve ciddi belirtiler gösterme riskiyle karşı karşıya olduğunu göstermiştir.

  • Vakaların %80’ e yakını hastalığı hafif bir şekilde atlatmaktadır.
  • Vakaların %20’ si hastaneye başvurmakta ve hastane şartlarında iyileşmektedir.
  • Hastalık genel olarak 65 yaş üstü bireyleri daha yüksek miktarda etkilemektedir.

Hastalıktan En Çok Kimler Etkilenir?

Covid-19 hastalığından en çok az önce de söylediğimiz gibi 60 – 65 yaş üzeri bireyler daha çok etkilenmektedir. Ancak bu tablo genç bireylerin virüsten etkilenmediği anlamına gelmiyor. Genel olarak kronik bir rahatsızlığı bulunmadığı sürece genç bireyler hastalığı kolay atlatıyor olsa da istatistiklere bakıldığı zaman hiçbir kronik rahatsızlığı olmamasına rağmen Covid-19 enfeksiyonundan hayatını kaybeden gençler de vardır. Genel tabloya bakıldığında bu hastalıktan en çok etkilenen bireyler şunlardır:

  1. 60 yaş üstü bireyler,
  2. Diyabet,
  3. Kalp Rahatsızlıkları,
  4. Hipertansiyon,
  5. Kronik solunum yolu rahatsızlıkları,
  6. Kanser gibi hastalığı bulunanlar ve
  7. Sağlık personelleri

Çocuklar da Riske Dahil Mi?

Çocuklar bu hastalığı hafif olarak atlatmaktadır. Ancak bu durum da riskin dışında olduklarını göstermez. Çocuklar gizli taşıyıcılardır. Ve yetişkin bireylerden çok daha hızlı bir bulaştırma hızları vardır. Bu nedenle hem çocuklarımızın sağlığı hem de toplumdaki yayılımın daha hızlı artmaması adına çocuklarımızı evimizde korumaya almalı ve gerekmedikçe dışarı çıkarmamalıyız. Şimdiye kadar çocuklarda ölüm az görülmüş olsa da virüsün mutasyona uğraması durumunda ve bunun geç fark edilmesi durumunda çocuklarımız da risk altında olabilir.

Hamileler Risk Altında Mı?

Covid-19 hastalığına yakalanan hamile kadınlarda enfeksiyonun ciddiyeti konusu üzerinde henüz çok az bilimsel kanıt bulunuyor. Bunun yanı sıra bilinen kanıtlar da bu hastalık süreci sonrasında hamile olan ve olmayan kadınlar arasında hemen hemen aynı durumların gözlendiği ve şu ana kadar bu enfeksiyonun fetüse olumsuz bir etki yaratmadığı yönündedir.

Covid-19 Belirtileri

Hamile Kadınların Covid-19 Hakkında Bilmesi Gerekenler Nelerdir?

  • Covid-19 Gebelikte Nasıl Seyreder?

Covid-19 hastalığına yakalanan hamile birey sayısı oldukça az olduğundan dolayı bu hastalığın hamilelik sürecindeki ilerleyişi ile ilgili net bir bilgi bulunmamakta.Ama aynı aileden olan SARS ve MERS virüslerinin hamilelik sürecinde hamile olmayan bireylere göre daha ağır bir süreç oluşturduğu araştırmalar sonucunda görülmüştür.Henüz yeterli kanıt olmasa da bu belirtilen durumlara bakıldığında yeni tip koronavirüs olan Covid-19’un da hamilelik sürecinde bir zorluk oluşturabileceği söylenebilir.Ancak henüz böyle bir kanıt yoktur.

  • Hamilelikte Covid-19 Bebeğe Ulaşır Mı?

Hep belirttiğimiz gibi koronavirüse sahip hamile kadın sayısı çok az olduğu için bununla ilgili kesin bir durum yoktur.Ancak anneden bebeğe plasental yol ile anne karnında iken bulaşması imkansız olmasa bile zordur. Çin’de yapılmış olan araştırmalar sonucunda Covid-19 hastası olan hamile kadınların amniyon sıvısından, kordon kanından, yenidoğan bebeğin boğazından ve anne sütünden incelenmek üzere alınan örneklerin incelenmesi sonucunda koronavirüse rastlanmamıştır.

  • Covid-19 Bebeği Etkiler Mi?

Şu anki verilere göre Covid-19 hastalığının bebeğin gelişiminde olumsuz bir etki göstermediği gözlemlenmiştir. Ancak verilerin yetersiz olması durumundan kaynaklı bir sonuç da olabilir. Şu anda bebek için bir risk yok gibi gözükse de ilerleyen zamanlarda virüsün form değiştirmesi sonrasında bu durum tam tersine dönebilir. Bu yüzden dikkati asla elden bırakmamalısınız.

  • Covid-19 Doğum Şeklini Etkiler Mi?

Bu sorunun cevabı hayır.Covid-19 hastalığı doğum şeklini etkilemez. Sezaryan eğer tıbbi açıdan bir gereksinim durumunda ise yapılmalıdır. Buna ek olarak doğum esnasında vajinal salgılarla hastalığın bebeğe geçme durumunun da mümkün olmadığı yapılan çalışmaların sonucunda gösterilmiştir.

  • Covid-19 Hastası Olan Anne Bebeğini Emzirebilir Mi?

Güncel verilerde virüsün anne sütü aracılığıyla bebeğe bulaştığına dair bir kanıt bulunmamaktadır. Anneden bebeğe yakın temas, damlacık veya solunum yoluyla bulaşma imkanının olduğu bilinmektedir. Ancak her ne olursa olsun bebeğin anne sütündeki gerekli bileşenleri alabilmesi adına emzirmekten vazgeçmek asla doğru bir hareket değildir. Çünkü bebeği birçok hastalıktan koruyacak olan anne sütü kesilir ve yerine takviye mamalara başlanırsa bebek gerekli antikorları anneden alamayacak ve dolayısıyla hasta olma ihtimali bir o kadar artacaktır. Direnci ise oldukça düşük olacaktır. Bu nedenle bir kar zarar tablosu oluşturulduğunda bebeğinizi emzirmeniz çok önemlidir. Eğer anne çok şiddetli bir hastalık dönemi yaşıyorsa ve bebeği emziremeyecek durumdaysa emzirme kesilebilir ancak bu durumda da yine süt pompalarıyla sütün sağılıp bebeğe içirilmesi gerekir. Emzirme sırasında şunları asla unutmayın:

  1. Emzirme öncesinde mutlaka ellerinizi yıkayın,
  2. Maske takın,
  3. Emzirme pompası kullanıyorsanız pompaları mutlaka uygun olacak şekilde temizleyin.

Hamilelikte Yeni Tip Koronavirüs Tedavisi Nasıldır?

Hastalığın henüz kesin bir tedavisi bulunmamakla birlikte remdesivir, hidroksiklorakin, lopinavir – ritonavir gibi bazı ilaçların bu hastalığın tedavi sürecinde etkisinin olup olmadığı ve bir etkisi varsa bunu ne kadar yararlı olduğu ile ilgili araştırmalar sürüyor.

Ülkemizde ise Sağlık Bakanlığı söz konusu hastalığın tedavi süreci için bir çözüm algoritması yayınladı. Bu algoritmaya göre hidroksiklorokin ve lopinavir/ritonavir ilaçlarının koronavirüs tedavisinde etkisinin iyi yönde olduğu ve tedavi süreçlerinde kullanılmaya başlanmasının yararlı olacağı belirlendi. Covid-19 hastalığına sahip olan hamile kadınların tedavi sürecinin hamile olmayanlarla aynı olduğu da söylenmektedir.

Covid-19 hastalığı bulunan hamile bireylerin takip ve tedavilerinin hatta gerekliyse doğumlarının 3. Basamak hastanelerde olması gerekmektedir. Hastanede perinatolog, yeni doğan uzmanı, yoğun bakım uzmanı, enfeksiyon hastalıkları uzmanı ve doğum anestezistinin de bulunması şarttır. Takip ve tedavi sürecinin negatif basınçlı izolasyon odalarında olması önerilen bir durumdur.

  • Hamile Covid-19 tedavisi;
  1. Enfeksiyonun kontrol altına alınması
  2. Oksijen tedavisi
  3. Yoğun sıvı tüketiminin sınırlandırılması
  4. Ampirik antibiyotikler
  5. Bebeğin kalp seslerinin ve hastanın sancısının takip altına alınması
  6. Gerekirse mekanik ventilasyon
  7. Doğum zamanlanmasının doğru yapılması adımlarını kapsamaktadır.

Akciğer tomografisi normal zamanlarda hamile bireylerde çekilmez ancak Covid-19 şüphesi bulunan hamilelerde bu tomografinin çekilebileceği söylenmektedir.

Tanı Nasıl Konur?

Covid-19

Covid-19’ un tanısının koyulabilmesi için gereken moleküler testler ülkemizde bulunmaktadır. Tanı testleri yalnızca Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Ulusal Viroloji Referans Laboratuvarında ve belirli Halk Sağlığı Laboratuvarlarında yapılmaktadır. Bunun haricinde resmi olarak koronavirüs testi yapan bir kurum bulunmamaktadır.

Covid-19 Enfeksiyonundan Nasıl Korunulur?

Gerekmedikçe yurt dışı seyahatlerine çıkılmaması önerilir. Eğer yurt dışı seyahat zorunluluğu varsa da aşağıda belirtilen kurallar asla ihmal edilmemelidir:

  1. El temizliği her zaman ön planda olmalıdır. Eller minimum 20 saniye olacak şekilde su ve sabunla yıkanmalıdır. Sabun veya su bulunamayan durumlarda alkol bazlı el antiseptikleri de kullanılabilir. Sabun kullanılacaksa bunun antiseptik ya da antibakteriyel olması gerekli değildir. Yalnızca normal sabun olması yeterli olacaktır.
  2. Eller yıkanmadan ağız, burun veya gözlere dokunulmamalıdır.
  3. Hasta olan veya hastalık şüphesi bulunan bireylerden uzak durulmalıdır.
  4. Hasta bireylerin temas ettikleri yerlere dokunmaktan kaçınılmalı, eğer temas olduysa sonrasında mutlaka eller yıkanmalıdır. Ayrıca eğer bu temas uzun sürüyorsa elleri yıkama sıklığı artırılmalıdır.
  5. İhtiyaç duyulmadığı takdirde sağlık merkezlerine gitmekten kaçınılmalıdır. Çünkü bu yerlerde koronavirüs hastası bireylerin bulunması sizler için de risk oluşturacaktır. Eğer gidilmesi gerekiyorsa da maksimum düzeyde önlem alınmalı ve diğer hastalarla temasın en az seviyeye indirilmesi gerekmektedir.
  6. Öksürürken ya da hapşırırken ağız ve burun tek kullanımlık mendil ile kapatılmalı, eğer mendil veya herhangi bir materyal bulunmuyorsa dirsek bükülerek iç kısmına öksürülmeli veya hapşırılmalıdır. Bu sayede o esnada yayılabilecek olan damlacık sayısı minimum seviyeye indirilmiş olur.
  7. Gerekmediği sürece kalabalık ortamlara girmekten kaçınılmalıdır. Eğer gidilmek zorunda ise de tıbbi maske ile ağız ve burun kapatılmalıdır.
  8. Çiğ ya da az pişmiş hayvan mamulleri yemekten uzak durulmalıdır. Bunun yerine iyi pişmiş yiyecekler tercih edilmelidir.
  9. Çiftlikler ve hayvan pazarları gibi enfeksiyon riskinin bulunduğu ortamlara girilmemeli, buralardaki ürünleri mümkün olduğu sürece tüketmekten kaçınılmalıdır.
  10. Kapalı alanlarda bulunulacağı zaman mutlaka belirli aralıklarla ortamdan uzaklaşarak eller yıkanmalı, burun temizliği yapılmalı bu döngü ortamda bulunduğunuz süre boyunca tekrarlanmalıdır
  11. Seyahat sonrasında 14 boyunca bireysel izolasyon sağlanmalı, kimseye dokunulmamalı ya da başka herhangi biriyle aynı ortamda bulunulmamalıdır. Eğer bu 14 gün içerisinde herhangi bir solunum yolu belirtisi olursa ya da Covid-19’ a dair belirtiler görülürse maske takmak kaydıyla vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır ve doktora seyahat öyküsü ile ilgili tüm gerekli bilgiler anlatılmalıdır.

Yorum Yap

Yazar Hakkında

Başkent Üniversitesi İlk ve Acil Yardım bölümü mezunuyum.Boş zamanlarımda araştırma yapmak ve bunu paylaşmak en önemli hobimdir. "Gerçek bilgi,insanın ne kadar cahil olduğunu bilmesidir."

Yorum Yap